Makaleler

Siparişe Özel Mühendislik (ETO) – Engineer to Order Üretim Yaklaşımı

Siparişe Özel Mühendislik (Engineer to Order, ETO) konsepti, öncelikle bir üretim yaklaşımı olarak değerlendirilmelidir. Siparişe Özel Mühendislik ETO yaklaşımı uygulayan işletmelerin genel karakteristiği müşteriden gelen siparişe istinaden öncelikle tasarım / mühendislik faaliyetlerini, ardından üretim faaliyetini gerçekleştirmeleridir. Süreç genellikle (potansiyel) müşteriden gelen bir teklif talebiyle başlar. Teklif talebine istinaden bir tahminleme çalışması yapılır ve tasarım & mühendislik ya da konfigürasyon süreci daha bu aşamada başlar. Kazanılan teklifler siparişe dönüşür. Detaylıtasarım & mühendislik faaliyetlerini, üretim faaliyetleri izler ve sipariş teslim edilir. Bu genel akışta, CRM (Müşteri İlişkileri Yönetimi) önemli bir yer tutar. Bir başka önemli süreç, sipariş tesliminden sonraki Satış Sonrası Hizmetler faaliyetidir. Üretilen ürünler esas itibariyle miktar olarak düşük hacimde ve mühendislik bakımından nitelikli ve kompleks ürünlerdir. Bu konsept çoğu zaman genel süreç yönetimi açısından ciddi anlamda bir Proje Yönetim ve Kontrol metodolojisi gerektirir. Diğer yandan mühendislik ve üretim yönetim sürecinin mutlak surette Ürün Veri Yönetimi (PDM, Product Data Management), Doküman Yönetimi ve Değişiklik Yönetimi (Change Management, CM) süreçleri ile desteklenmesi gerekir.

Bu konsept içerisindeki sektörlere örnek olarak, savunma, havacılık, gemi inşaatı, EPCI endüstrileri gösterilebilir.

Siparişe Özel Mühendislik (ETO) – Engineer to Order Üretim Yaklaşımında Temel Gereksinimler

Siparişe Özel Mühendislik (ETO) süreci içerisindeki ilk aşama olarak nitelendirilebilecek teklif & tahmin sürecinin genel karakteristiği mümkün olan en doğru tahmini en hızlı biçimde yapmaktır. Bu maliyet tahminleme sürecinde, sistemdeki mevcut ürün ağaçları, rotalar ve malzemelerin güncel fiili maliyetleri / fiyatları gibi tarihsel veri çok önemlidir ve kolaylıkla kullanılabilmelidir. Fiyatlandırma çalışmalarında satın alma birimine hızlıca fiyat toplama talebi geçebilmek ve çalışmalarda bu fiyatları kullanabilmek elzemdir. Bunun yanı sıra sistemde bu aşamada malzeme kodu açmadan, yani veri kirliliği oluşturmadan, geçici BOM’lar oluşturabilmek aranan özelliklerdendir. Tahminleme çalışmasının bir diğer karakteristiği, farklı alternatifleri simüle edebilmektir. Örneğin üretimde kullanılacak bir kalıbın işletme tarafından mıimal edileceği, yoksa başka bir yere sipariş edilerek mi tedarik edileceği, hem toplam maliyete hem de teslim sürelerine etki edebilecek ciddi bir unsurdur ve simüle edilmesi gerekebilir.

Siparişe Özel Mühendislik (ETO)  kapsamında siparişi geçilen ürünlerin detay tasarım & mühendislik ve üretim süreci birçok farklı açıdan değerlendirilmelidir.

Bunlardan birincisi detaylı bir BOM (ürün ağacı) yönetimi ve buna bağlı entegre bir Doküman Yönetim Sistemidir. BOM (ürün ağacı) yönetimi için dahili bir Ürün Veri Yönetimi (PDM) aracı ya da SolidWorks, Autodesk vb. 3rd parti araçlarla iletişim halinde olmak önemli bir ihtiyaçtır. Bu entegrasyon verilerin mükerrer girişini engeller, zamandan kazandırır. Siparişe Özel Mühendislik (ETO) konseptinde numune (prototip) üretimi, First Article Inspection (FAI), ilk üretim, seri üretim gibi farklı gereksinimler ve üretim şekilleri vardır. Dolayısıyla bu farklı üretim gereksinimlerine cevap verecek biçimde farklılaşmış BOM’lara ihtiyaç duyulur. Bir BOM’un tasarım, prototip, seri üretim vb. şekillerde ayrı ayrıtanımlanabiliyor oluşu ve revizyonlarının takibi, farklı birimlerin (tasarım, arge, üretim) aynı malzemenin yaşam döngüsü (PLM) boyunca koordine, entegre ve diğer yandan kendi yetki alanları çerçevesinde çalışabilmeleri açısından gereklidir.

Bir diğer önemli unsur Malzeme İhtiyaçları Planlaması (MRP) ile satınalma ve üretim sürecinin planlanarak sistemdeki müşteri siparişlerinin BOM ve Rota vasıtasıyla tedarik emirlerine dönüştürülmesidir.  Bu noktada sıklıkla karşılaşılan ihtiyaç Eş Zamanlı Mühendislik (Concurrent Engineering) konseptidir. Genel olarak tüm planlama ve üretim sürecinin ve farklı birimlerde yaşanan değişikliklerin (örneğin satınalma temin süresinin uzaması ve bunun etkileri, üretime başlandıktan sonra ani gelişen bir tasarım değişikliği, müşteriden gelen geri bildirimlerin yansımaları) eşgüdüm içerisinde bir çözüme ya da aksiyona dönüşmesi için bütünleşik ve entegre bir ERP sistemine ihtiyaç duyulur. Üretim takibi (iş emirlerinin tamamlanması) sürecinde, yoğun bir biçimde kalite kontrol ve test aşamaları da devreye girer. Bu kalite kontrol sonucunda hurda/rework/kabul süreçlerinin işletilmesi için uygun malzeme denetim süreçleri çokönemlidir.

Siparişe Özel Mühendislik (ETO) konsepti üretim süreçlerindeki bir diğer kritik nokta, özellikle savunma ve havacılık gibi endüstrilerde, “İzlenebilirlik” şartıdır. Seri takipli ya da lot/parti takipli malzemelerin As Built yapılarda takip edilebilmesi, özellikle zikredilen endüstrilerde elzemdir. Bu üretimin ilk aşamasından başlayarak satış sonrası servis aşamasında verilen hizmetlerde dahi güncelliğini koruması gereken bir yapıdır. As built yapının, üretim esnasında kolayca kurulmasına imkan verecek barkod uygulamaları, bazı hallerde üretim ekipmanları ile entegrasyon gibi konular ihtiyaç duyulan özelliklerdendir. Aksi halde bu yapıların gerçekçi olarak takibi imkansızlaşır ya da çok yoğun manuel çaba gerektirir.

Tüm tasarım ve üretim sürecine sürekli olarak eşlik etmesi gereken bir diğer uygulama Değişiklik Yönetimidir. Özellikle BOM revizyonları yönetiminde ihtiyaç duyulan Değişiklik Yönetim Uygulaması, söz konusu değişikliklerin nasıl, neden ve kim tarafından başlatıldığının, bu süreç boyunca alınacak aksiyonların ve atanan sorumluların kimler olduğunun ve aksiyonların ilerleme durumlarının takip edilmesi açılarından önemlidir.

Siparişe Özel Mühendislik (ETO) üretim yaklaşımında süreçler çoğu zaman Proje Bazlı olarak takip edilir. Proje Bazlıtakip şunu ifade etmektedir: Öncelikle temel olarak bir iş kırılımı (WBS) ve proje planı (Network Diagram) vardır ve tüm süreçler buna göre planlanır. Bazı hallerde bu plan müşteri ile ortak bir biçimde takip edilmek istenebilir. Diğer yandan diğer tüm süreçler (satın alma, stok, malzeme ihtiyaç planlama, üretim, muhasebe, finans, IK, bordro vb. kelimenin tam anlamıyla tüm süreçler) proje bazlı takip edilmek istenir. Bu noktada yaşanan temel açmaz, işletmelerin süreçlerini takip ettikleri yazılımlar ile proje planını takip ettikleri yazılımların ayrı olmasıdır. Bu durum çift yönlü probleme sebep olur. Bunlardan ilki süreçlerin plana göre terminlenmesini ya da plana göre yürümesini sağlamanın zorlaşması, ikincisi ise proje planına bağlı oluşan ilerlemelerin ya da bütçe ve maliyet gerçekleşmelerinin takibinin zorlaşmasıdır. İki farklı yapıolduğu için, bu entegrasyonu sağlamak çoğu zaman ciddi anlamda raporlama, excel datasheetler üzerinde veri aktarımı (ya da veri kaydı) ve şirket içi iletişim faaliyeti gerektirir.

Siparişe Özel Mühendislik (ETO) – Engineer to Order Üretim Yaklaşımı ve IFS ERP Uygulamaları

Siparişe Özel Mühendislik (ETO ) Konsepti açısından IFS Kurumsal Kaynak Planlama (ERP) uygulamaları bütünsel bir çözüm önerir. Bütünsel çözümden kasıt nedir? Örneğin satın alma uygulamaları tüm Kurumsal Kaynak Planlama (ERP)’lerde mevcuttur. Söz gelimi bir satın alma talebini ele alalım. Siparişe Özel Mühendislik (ETO) Üretim Yaklaşımıiçerisinde yapılacak satın alma talebinde:

Bu talebin bağlı oldu proje,

Bu proje planındaki hangi aktiviteye istinaden satın alma yapıldığı,

Plandaki bu aktiviteye göre istenen teslim alma tarihi,

Satın alınacak malzemenin BOM içerisindeki pozisyonu (örneğin bir geminin ana makinesi),

Bu malzemenin tasarım aşamasında belirlenmiş teknik özellikleri,

Bu malzemenin marka ya da model bilgisi

gibi bir çok verinin işlenmiş ve takip edilebiliyor olması beklenir. Daha da ötesinde ilgili projeye bağlı bir bütçe mevcutsa, talep ya da sipariş aşamasında bu bütçenin kontrolü ve gerekirse satın alma sürecinin durudulması gibi, Siparişe Özel Mühendislik (ETO) konseptinde söz konusu olabilecek bir çok olanak beklenir.

IFS Kurumsal Kaynak Planlama (ERP) Uygulamalarının sadece satın alma modülü değil, diğer modüler uygulamalarıda, Siparişe Özel Mühendislik (ETO) bağlamında işte bu söz konusu ihtiyaçlara uygun olarak şekillendirilmiştir. IFS ERP bu tarz ihtiyaçlar için palyatif ya da genel geçer çözümler değil, konsept spesifik çözümler sunar.

Proje Modülü, IFS Kurumsal Kaynak Planlama (ERP) uygulamalarında merkezi bir konumdadır. IFS Kurumsal Kaynak Planlama (ERP) Proje, (MS Project ya da Primavera gibi) sadece bir WBS ve Plan aracı olarak düşünülmemelidir. IFS Kurumsal Kaynak Planlama (ERP) Proje modülü bu ihtiyacı tamamen karşılamakla birlikte (başka bir proje planlama yazılımına ihtiyaç duyulmaz) tüm süreçlerin proje bazlı olarak takip edilebileceği entegre bir çözüm önerir. Satınalma talebinde belirtilen Proje ve aktivite kodu, satın alma sürecinin sonunda gelen faturanın sisteme girişiyle oluşacak muhasebe fişinde de yer alacaktır, depo girişi netincesinde oluşacak stok satırında da. Mükerrer veri girişi, farklıaşamalarda proje kodu belirleme ihtiyacı ortadan kalkar, veri bir seferde kaynağında girilir. Diğer yandan IK & Bordro süreçleride (özellikle arge ve tasarım merkezi kapsamında olan işletmeler için) yine proje bazlı olarak takip edilecek, bordro puantajlarında ilgili proje ve aktivite kodları izlenebilecektir. Bu bahsedilen proje ve aktivite bazlı veri girişi, kalite kontrol süreçlerinden, üretime, satış sonrası hizmetlerden doküman yönetimine tüm süreçler için geçerlidir.

Teklif verme sürecinde IFS Kurumsal Kaynak Planlama (ERP) Fiyatlama & Teklif modülü, mevcut ürünlerden ve maliyetlerden yararlanarak hızlıca yeni ürün ağaçları türetmeye, farklı tedarik şekillerini simule etmeye imkan sağlar. Satın almaya hızlıca fiyat toplama talebi iletilebilir ve gelen veriler maliyet çalışmalarında doğrudan kullanılabilir. Özellikle yeni malzeme tanımlamalarında (kod verip, kod kirliliği yaratmadan) envanter kodu vermeden tanımlama yapmak (geçici kod ile takip etmek) , sonrasında ürün onaylandığı takdirde bu kalemlerin envanter kodlarını oluşturmak sağlanan olanaklardandır.

Özellikle büyük çaplı ETO projelerinde, Proje Bazlı yaklaşım, ürün yapısını proje plan ile entegre ederek, tasarım & mühendislik ve üretim faaliyetlerinin tamamen proje bazlı gerçekleştirilmesini sağlar. Ürün yapıları projeye spesifik malzemelerden oluşabileceği gibi, tüm projeler için ortak planlanacak standart malzemelerden de oluşabilir. Hem BOM’ların aktarımı hem de istenirse Proje Planlarının aktarımı için IFS ERP’nin çok sayıda 2D, 3D CAD ve tasarım aracıyla ve MS Project ve Primavera ile entegrasyonu mevcuttur. IFS ERP Doküman yönetimi sayesinde de tüm dokümanlar ve revizyonları sistematik olarak ve BOM’lar ile entegre bir biçimde takip edilebilir.

Mühendislik Değişiklik Yönetimi modülü ile sadece BOM ve Revizyonlar ile alakalı değişiklikler değil, müşteri siparişinden, kalite kontrol planlarına, istenen tüm veriler Değişiklik Yönetimi sürecine tabi tutulabilir. Bu bağlamda değişiklik talebi, onay mekanizmaları, değişiklik emrine girilecek aksiyon planları, iş listeleri ve ilerlemeler takip edilebilir.

Bir malzeme için Tasarım, Numune, Seri Üretim BOM’ları ve revizyonları ayrı ayrı takip edilebilir ve ilgili üretim süreçleri ilgili BOM’a bağlı olarak gerçekleştirilebilir. Prototip ya da İlk Üretim neticesinde seri üretim onayı verilen BOM’ların “Mühendislik Transferi” denen metodla Seri Üretim BOM’u olarak aktarım opsiyonu mevcuttur. Bu bağlamda Tasarım sürecindeki BOM ve revizyonları ayrı takip edilebilir, Seri Üretim’deki BOM ve revizyonlar ayrı takip edilebilir ve Seri BOM’un hangi revizyonunun, Tasarım BOM’un hangi revizyonuna tekabül ettiği bilgisi izlenebilir.

Seri ya da Lot/Parti ile takip edilen malzemelerin üretimdeki As Built yapıları kolaylıkla oluşturulabilir (barkod entegrasyonları ve mobil uygulamalar). Orijin izleme ve kullanım yeri izleme fonksiyonları ile, takipli spesifik bir ürün serisinin ya da lotunun hangi takipli malzemelerden (lot ve serisinden) oluştuğu ve hangi takipli malzemeler içerisinde (lot ve serisinde) yer aldığı belirlenebilir. Söz gelimi, satış sonrası servis aşamasında incelenen seri takipki bir ürünün içerisindeki tüm bileşenlerin hangi fatura ile sisteme girdiğinden, ne tarihte kim tarafından hangi üretim emrine tüketildiğine kadar tüm tarihsel bilgiye ulaşmak rahatlıklıkla mümkün olur.

IFS Kurumsal Kaynak Planlama (ERP)’de malzeme planlama, MRP uygulaması, proje bazlı biçimde detaylandırılarak P-MRP adında bir modül olarak sunulur. PMRP uygulaması, projedeki siparişin oluşturacağı ihtiyaçları planlarken, bir yandan projeler arası ortak kullanılan malzemenin planlanmasını (MRP) bir yandan da projelerde fazla sipariş / malzeme gibi düzensizlikler oluşmuşsa bunların da projeler arası transfer (MTR) sürecini yürütecek biçimde şekillenmiştir.

Hem satış sözleşmeleri & hakedişleri, hem de taşeron sözleşmeleri & hakedişleri projeye bağlı ve Türk mevzuatına uygun olarak takip edilebilir. Bunun yanı sıra B2B portalları vasıtası ile hem müşteri hem de tedarikçilerin ortak kullanımına açılabilir.

IFS Kurumsal Kaynak Planlama (ERP)  Kalite uygulamaları, Siparişe Özel Mühendislik (ETO) bağlamında, hem kalite kontrol (Kontrol Planları, Analizler, İstatistiksel Proses Kontrol vb.) hem de kalite güvence (Audit, NCR, CAPA vb.) süreçleri açısından tam kapsamlı bir çözüm sunar.

Mehmet Dayanç

IFS Türkiye Proje Yöneticisi

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Post comment